Gelişim Geriliğinde Erken Müdahale Desteği Ne Zaman Gerekir

Nisan 21, 2019

Ne Zaman Erken Müdahale Desteği Gerekir?
0-6 Yaş Gelişim Kontrol Listesi
Erken müdahale için bir uzmana sevk gerektirebilir

Kaba Motor Beceriler
Eğer Bir Çocuk…
7 aylık olduğunda yuvarlanmıyorsa
8 aylık olduğunda kollarını düzleştirip kendini yukarı itmiyor, başını ve omuzlarını kaldırmıyorsa
10 aylık olduğunda kendi kendine oturmuyorsa
10 aylık olduğunda sürünmüyorsa (“komando” sürünüşü—yerde karın üstü hareket etme)
12 aylık olduğunda emeklemiyorsa (dört elle, tipik olarak “emekleme” denilen hareket)
12 aylık olduğunda çocuk sandalyesinde dik oturmuyorsa
12 aylık olduğunda tutunarak ayağa kalkmıyorsa
14 aylık olduğunda kendi kendine ayakta durmuyorsa
18 aylık olduğunda yürümüyorsa
30 aylık olduğunda zıplamıyorsa
30 aylık olduğunda kendi kendine merdivenlerden inip çıkmıyorsa
Erken Müdahale Desteği düşünülmelidir.

RANDEVU AL

Kaba motor becerilerle ilgili diğer bazı “alarm noktaları da” şunlardır:
Ayakta durmayı başarmak için ellerini gövdesi üstünde yukarıda tutarak yürüyorsa
Ayaklarının tabanına basarak değil, yalnızca ayak uçlarında yürüyorsa
Görünür bir neden olmadan sık sık düşüyor veya tökezliyorsa
2 yaşında geldiği halde ayakları hala “içe dönük” duruyorsa
Alışılmadık sürünme örüntüleri gösteriyorsa
Ayrıca bilinmeyen herhangi bir tıbbi tanı da “alarm noktası” sayılabilir. Bunlardan bazıları; Serebral Palsi, Down Sendromu, Metabolik Sendrom tanıları, Doğumsal Kalp Rahatsızlıkları vb. varsa
Erken Müdahale Desteği düşünülmelidir.

İnce Motor Beceriler
Eğer bir çocuk…
6 aylık olduktan sonra iki elini de sık sık yumruk yapıyorsa
10 aylık olduğunda iki elini orta çizgiye (vücudunun merkezine) getirmiyorsa
10 aylık olduğunda nesneleri birbirine vurmuyorsa
12 aylık olduğunda ellerini çırpmıyorsa
12 aylık olduğunda nesneleri bilinçli olarak ve hemen elinden bırakmıyorsa
12 aylık olduğunda biberonunu kendi başına alıp ağzına götürerek yere uzanmadan ememiyorsa
18 aylık olduğunda boya kalemini hala elini yumruk yaparak kullanıyorsa
18 aylık olduğunda tam gelişmiş kıstırma tutuşu yapamıyorsa (başparmağı ile işaret parmağını birbirine tam temas ettiremiyorsa)
24 aylık olduğunda dik çizgi çekmeyi taklit etmiyorsa
30 aylık olduğunda makasla kesmiyorsa
Erken Müdahale Desteği düşünülmelidir.

İnce Motor Becerilerle İlgili Diğer Bazı “Alarm Noktaları da” Şunlardır:
Bir görevi tamamlamak için yalnızca tek elini kullanma
Bir elini/kolunu hareket ettirememe/açamama
Yoğun dikkat gerektiren küçük görevler sırasında ağızdan salya akması
Bir şeyler yapıyorken eşgüdümsüz ya da istemsiz sert hareketler sergileme
Boya kalemi darbelerinin aşırı koyu ya da görülemeyecek kadar silik olması
Bilinmeyen herhangi bir tıbbi tanı da “kırmızı bayrak” sayılabilir: Down sendromu, serebral palsi, vb. varsa
Erken Müdahale Desteği düşünülmelidir.

Bilişel / Problem Çözme
Eğer bir çocuk…
15 aylık olduğunda oyuncak bir bebekte vücut hareketlerini (yani, bebeği öpme, besleme gibi hareketleri) taklit etmiyorsa
27 aylık olduğunda iki ayrı nesne dizisini türlerine göre eşleştiremiyorsa (örneğin, küpleri bir kutuya, oyuncak insanları başka bir kutuya koyamıyorsa)
27 aylık olduğunda bir modeli ezbere taklit edemiyorsa (örneğin, dişlerini nasıl fırçaladığını göster dediğinizde bunu yapamıyorsa)
31 aylık olduğunda iki ayrı nesne dizisini renklerine göre eşleştiremiyorsa
Etkinlikler sırasında akranlarına kıyasla problem çözmede güçlük çekiyorsa
Çevresinde ve olağan düzende meydana gelen değişikliklerin farkına varmıyorsa
Erken Müdahale Desteği düşünülmelidir.

Duyusal
Eğer bir çocuk…
Çok telaşlıysa, hep hareket halindeyse ve bir göreve dikkatini çok kısa süre veriyorsa
Çoğu kez yavaşsa ya da geç tepki veriyorsa (her zaman, şekerleme yaptıktan sonra bile yorgun görünüyorsa/yavaş yanıt veriyorsa)
Yemek seçiyorsa
Bir yeri incindiği zaman bunun farkına varmıyorsa (yaralanınca ağlamıyor, irkilmiyor ya da tepki göstermiyorsa)
Salınmaktan/hareket etkinlerinden korkuyorsa; kucağa alınmayı ya da baş aşağı döndürülmeyi sevmiyorsa
Yeni etkinler öğrenmekte (motor planlamada) güçlük çekiyorsa
Kendisini uygun biçimde sakinleştirmekte zorlanıyorsa
Sürekli, otururken bile, etrafta dolaşıyor gibi görünüyorsa
Göz teması iyi değilse ya da hiç yoksa
Sık sık zıplıyor ve/veya kasıtlı olarak yere düşüyorsa/oraya buraya tosluyorsa
Kendisinin ve başkalarının güvenliğine aldırmaksızın düşmek için fırsat kolluyorsa
Diğer çocuklar da dahil, gördüğü her şeye sürekli dokunuyorsa
Hipotonik ise (vücudu ıslak erişte gibi gevşekse)
Etkinlikler ya da yerler arasında geçiş yapmakta güçlük çekiyorsa
Olağan düzende değişiklik olunca fazlaca huzursuzluk hissediyorsa
Diş fırçalama, saç tarama, saç tıraşı, tırnak kestirme vb. gibi bakım etkinliklerinden ya da banyo yapmaktan nefret ediyorsa
Bir yerlerini kirletmekten ya da çimen, kum, halı, boya, oyun hamuru vb. gibi farklı dokulara ellemekten korkuyorsa/tiksiniyorsa/kaçınıyorsa
Erken Müdahale Desteği düşünülmelidir.

DİKKAT: Duyusal bütünleştirme/duyusal işleme sorunları yalnızca yetkili uzmanlar (öncelikle, fizyoterapistler ve uğraşı terapistleri) tarafından teşhis edilmelidir. Duyusal sorunlarla ilgili gibi görünen bazı davranışlar gerçekte duyusal gereksinimlerden bağımsız olan davranışsal sorunlar olabilir.

(Duyusal İşleme Sorunları Konusunda Eksiksiz Bir Semptom Kontrol Listesi İçin Buraya Tıklayın)

Eğer çocukta şunlar varsa, görmeyle ilgili bir problem bulunabilir…
Başkalarıyla göz teması kurmazsa ya da nesneleri bir gözüne veya her iki gözüne 7.5-10 cm yaklaştırırsa
Yakınındaki bir nesneye uzanmazsa
Eğer çocukta şu durumlar varsa, işitme problemleri bulunabilir…
Seslere ya da tanıdığı kişilerin çağrılarına tepki vermezse
Zil sesine ya da ses çıkaran başka nesnelere dikkatini yöneltmezse
Farklı düzeylerdeki seslere uygun şekilde tepki vermezse
Kendi kendine gıgıldamazsa
Erken Müdahale Desteği düşünülmelidir.

Öz Bakım
Eğer bir çocuk…
Yemek yerken yiyecekleri ısırmakta veya çiğnemekte güçlük çekiyorsa
Lokmaları çiğnemesi ve/veya yutması uzun zaman alıyorsa
Yemek sırasında ya da sonrasında her zaman öksürüyorsa/boğulur gibi oluyorsa
Yemek sırasında/sonrasında ses kalitesinde değişiklik gösteriyorsa (yani, konuşması/sesleri ağzında su varmış gibi ya da kabay çıkıyorsa)
Farklı gıda aşamaları arasında geçiş yapmakta güçlük yaşıyorsa
14 aylık olduğunda kendi kendine atıştırmalık (parmak maması) yemiyorsa
15 aylık olduğunda kaşık kullanmaya çaba göstermiyorsa
15 aylık olduğunda normal bir su bardağını alıp ondan içmiyorsa
15 aylık olduğunda şapkasını, çoraplarını ya da eldivenini çıkarması istendiğinde bunu yapamıyorsa
19 aylık olduğunda ellerini ya da yüzünü kendisi yıkamaya çalışmıyorsa
22 aylık olduğunda giyinme işlerine yardım etmiyorsa (fermuar açıp kapatmak hariç)
34 aylık olduğunda büyük düğmeleri, çıtçıtları ve ayakkabı bağlarını bilinçli şekilde çözemiyorsa
Erken Müdahale Desteği düşünülmelidir.

Sosyal/Duygusal/Oyunsal Beceriler
Eğer bir çocuk…
4 aylık olduğunda gülümsemiyorsa
Etkinlikleri sırasında ya da akranlarıyla ve/veya erişkinlerle etkileşiminde göz teması kurmuyorsa
12 aylık olduğunda sosyal dikkat çekecek davranışlar sergilemiyorsa
24 aylık olduğunda eylemleri ve hareketleri taklit etmiyorsa
24 aylık olduğunda yap-inan oyunları oynamıyorsa
Bir nesneyle uygun şekilde oyun oynamıyorsa (yani, nesneleri bir kutuya koymaya çalışmak yerine, kutuda bırakıyor ve parmaklarının arasında çevirip duruyorsa)
Dönmekte olan nesnelere (yani, topaç, oyuncak araba vb.) dikkatini yöneltmiyorsa; ayrıca, normalde topaç gibi dönmeyen şeyleri öyle döndürmeye çalışıyorsa
Görevlere odaklanmakta önemli güçlük çekiyorsa
Etkinlik değişikliğinde ya da bir etkinlikten diğerine geçerken fazlaca huzursuz oluyorsa
Erken Müdahale Desteği düşünülmelidir

Yorum Yaz
Otizm için Farkındalık Yarat64 Çocuktan Biri Otizmli Olarak Dünyaya Geliyor

Mesajınızı bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir